...
Mở cửa từ 7h00 tới 22h00 tất cả các ngày trong tuần
Buôn Trí A, Xã Krông Na, Huyện Buôn Đôn, Đắk Lắk

HỘI ĐUA VOI BUÔN ĐÔN
HỘI ĐUA VOI BUÔN ĐÔN

                                                     HỘI ĐUA VOI BUÔN ĐÔN

Thời gian: Tháng 3 dương lịch năm
Địa điểm: Xã Krông Na, Buôn Đôn, Đăk Lăk
Đặc điểm: Ngày hội vui lớn của tây nguyên

Với đồng bào các dân tộc ít người, dọc theo dãy Trường sơn, voi là vật quý hiếm nhất, là hiện thân của sức mạnh và sự giàu có của mỗi gia đình, mỗi buôn làng. Từ một giống vật hoang dã, khi được bắt về và thuần dưỡng, voi trở thành người bạn thân thiết của con người trong đời sống hàng ngày: vận chuyển, đi lại, làm rẫy, kéo gỗ, làm thủy lợi và du lịch.

Voi là loài vật có thân hình to lớn , nhưng là con vật thông minh nhất trong quấn thể động vật hoang dã, đồng thời cũng là con vật giàu tình nghĩa. Sử sách xưa ghi lại nhiều mẩu chuyện về đức tính này của loài voi. Chuyện hai voi chiến của hai bà trưng đã rủ nhau về bên sông hát, nơi hai bà tự tử, thi hài nổi lên, rồi nhịt ăn cho đến chết. đền thờ voi phục (Hà Nội) là nơi ghi lại sự tích này. Cảm động biết bao khi giữa pháp trường, con voi không chịu dày nữ tướng Bùi Thị Xuân- người chủ của mình – đã bị Gia Long khép vào tội hình. Bà phải gọi nó, vỗ về: “mi hãy giết ta, nếu không mi sẽ chết oan, ta tha tội cho mi.” con voi chiến cúi đầu, cong vòi, vái bà ba cái, nước mắt ràn rụa, rồi dùng vòi cuốn bà tung lên cao, đua cặp ngà nhọn đón chủ, chỉ để bà đau một lần khi chết. sau đó, voi tìm cách phá xích chạy vào rừng sâu. Chuyện những con voi chiến trong mũi tiến công đánh đồn Ngọc Hồi của quân Tây Sơn dưới sự chỉ huy của đô đốc Đặng Tiến Đông năm ất dậu( 1789), chuyện con voi già của vua hàm nghi phá xích chạy vào rừng nhịn ăn cho đến chết, khi nhà vua bị bắt… là những hình ảnh đẹp về lòng trung nghĩa của loài vật này.

Nhìn chung trong cả nước, voi tập trung nhiều nhất ở tỉnh Đăk Lăk (hơn 42 con voi nhà) trong đó huyện Buôn Đôn có đàn voi đông nhất. nơi quy tụ nhiều tộc người Mnông, ÊĐê, Lào… không những nổi tiếng với những đàn voi nhà, mà còn là xứ sở của nghề săn bắt và nuôi dạy voi từ lâu đời.

Săn bắt voi là một nghề vô cùng lý thú nhưng đầy gian lao, nguy hiểm, đòi hỏi sự thông minh lòng dũng cảm tuyệt vời và sự phản ứng nhanh nhạy của thợ săn trong mọi tình huống.

Hội đua voi thường diễn ra vào mùa xuân, cụ thể là tháng 3 dương lịch, đó là tháng đẹp nhất trong năm ở đây: trời nắng dịu đất rừng khô ráo, dọc các bờ sông, bờ suối, các loài hoa rừng đua nhau khoe sắc trắng, hồng, vàng…Người Tây Nguyên thường ví đó là “mùa con ong đi lấy mật, mùa con voi xuống sông hút nước, mùa em đi phát rẫy làm nương, anh vào rừng đặt bẫy gài chông”.

Để chuẩn bị cho ngày hội, từ vài tháng trước đó, những chàng trai trong buôn cũng như những mơgát (nài voi) đưa voi đến những cụm rừng có nhiều cây cỏ làm thức ăn cho Voi để chúng được ăn uống no nê. Họ còn bồi dưỡng thêm chuối, mía, ngô, khoai lang, cám gạo, muối và hầu như không bắt Voi làm những việc nặng nhọc để giữ sức .

Đến ngày hội, những đàn voi từ các buôn làng xa, gần nườm nượp kéo về Buôn Đôn, tập trung ở một số bãi, hoặc cánh rừng thưa ven sông Sêrêpốk. cùng với những đàn voi, dân chúng khắp nơi đổ về dự hội với những bộ quần áo truyền thống màu sắc rực rỡ.

Bãi đua là một dải đất tương đối bằng phẳng (thường là khu rừng bằng ít cây to) bề ngang đủ để bảy đến mười con voi giăng hàng chạy một lúc, bề dài từ 1 đến 2km.
Một hồi tù và rúc lên, đàn voi dưới sự điều khiển của những chành mơgát (nài voi) lần lượt tiến vào khoảng đất bằng, dàn thành hàng ngang ngay ngắn. nhiều con rống vang, như để báo hiệu rằng chúng sắp bước vào một cuộc thi tài quan trọng. Theo lệnh người điều khiển, từng tốp voi đi vào đứng ở điểm xuất phát. Con đầu đàn bước lên phía trước, trong tư thế uy nghi, hai chân trước đúng thẳng, ngẩn cao, quay vòi mấy vòng rồi cúi đầu chào khán giả hai bên, xong lại lui vào vị trí cũ. Tiếng hoan hô cùng những tràng vỗ tay cổ vũ vang dậy, trong khi tiếng chiêng, tiếng trống dóng lên từng hồi rộn rã thúc giục.
Không khí trường đua lúc này lặng im, căng thẳng, mọi người hồi hộp chờ đợi. trên mỗi con voi có hai chàng mơgát dũng mãnh trong bộ trang phục sặc sỡ kiểu tướng lĩnh ngày xưa đang trong tư thế sẵn sàng chờ lệnh. Một tiếng tù và rúc to báo hiệu lệnh xuất phát. Những chiếc chân voi to như cây cột nhà, thường ngày nhấc lên từng bước ung dung, chậm rãi, thẳng tuột, đột nhiên bật lên như những lò xo phóng về phía trước trong tiếng hò reo, la hét của khán giả cùng tiếng chiêng, tiếng trống ầm vang cả núi rừng. Những chàng mơgát ngồi phía trước đầu voi cúi rạp mình, ngẩn đầu quan sát và kịch động voi bẳng một thanh săt dài độ 1m gọi là kreo (tiếng Mnông là gậy điều khiển) dùng để đâm mạnh vào da, thúc voi tăng tốc độ, còn anh chàng mơgát thứ hai ngồi ở phía sau thì dùng chiếc búa gỗ cốc nện mạnh vào mông voi để voi chạy nhanh và thẳng đường. Trên đường đua, bụi đất, lá cây khô bốc lên, tiếng gió rích lên, tiếng cành lá bị quật sen lẫn tiếng rậm rịch của những bước chân voi…

Khi bóng dáng chàng mơgát ngồi trên lưng chú voi đi đầu vừa xuất hiện từ xa trong vòng quay trở về đích, thì tiếng reo hò của khán giả vang lên như sấm. tiếng trống, tiếng chiêng giục giã liên hồi, tiếp theo là tiếng hoan hô của những người thắng cuộc. những con voi thắng giải giơ cao chiếc vòi vẫy chào mọi người, rồi ngoan ngoãn bước đi ung dung, đôi tai phe phẩy, mắt lim dim, đưa vòi nhận những khúc mía hay những khúc chuối của bà con từ các nơi mang đến ủng hộ.

Cuộc đua voi kết` thúc, những chú voi dự thi lần lượt trở lại các buôn làng xa xôi, mang theo tiếng hát lời ca, và không khí rộn ràng của ngày hội đối với những con voi và chàng mơgát thắng cuộc trong hội thi, khi về buôn lại một lần nữa được dân chúng trong buôn kéo nhau ra tận đầu buôn để hân hoan chào đón thưởng quà như những người chiến thắng. Thường thường những con voi thắng cuộc vẫn thuộc về Buôn Đôn, một buôn của người Mnông có nhiều voi nhất và có truyền thống chăm sóc, huấn luyện voi giỏi nhất vùng.
Ngày hội đua voi là ngày hội vui lớn ở Tây nguyên, nó phản ánh tinh thần thượng võ của người Mnông, một dân tộc giàu đức tính dũng cảm đã từng quen sống với tốc độ, từng đối diện với bao tình huống nguy hiểm, căng thẳng trong những cuộc săn bắt voi rừng. Chính cái khung cảnh hùng vĩ của thiên nhiên Tây Nguyên, nơi diễn ra cuộc đua đặc sắc đã làm tăng lên bội phần tính chất hùng tráng ngày hội truyền thống của họ.